Rodzice dzieci w wieku przedszkolnym lub jeszcze m\u0142odszych cz\u0119sto zastanawiaj\u0105 si\u0119, czy ich dziecko m\u00f3wi poprawnie, czy te\u017c rozw\u00f3j mowy jest op\u00f3\u017aniony lub zaburzony. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce rozw\u00f3j mowy nie przebiega u wszystkich dzieci jednakowo. U jednych szybciej, u innych wolniej. Niejednakowa jest te\u017c kolejno\u015b\u0107 przyswajania przez dzieci g\u0142osek. Stopie\u0144 rozwoju mowy zale\u017cy od wp\u0142ywu \u015brodowiska oraz od psychofizycznego rozwoju dziecka. Wiedza o tym, co normalne (i w jakim czasie pojawia si\u0119), stanowi punkt odniesienia dla patologii. Zatem nale\u017cy wiedzie\u0107, kiedy pojawiaj\u0105 si\u0119 w mowie przeci\u0119tnego dziecka poszczeg\u00f3lne g\u0142oski, kiedy np. ma jeszcze prawo sepleni\u0107, upraszcza\u0107 wyrazy, a kiedy ju\u017c nie. Bez tej wiedzy nie mo\u017cna mu sensownie pom\u00f3c, a nawet mo\u017cna zaszkodzi\u0107 wymagaj\u0105c od niego tego, czemu sprosta\u0107 nie mo\u017ce lub te\u017c odwrotnie- zaniedbuj\u0105c rozw\u00f3j mowy, lekcewa\u017c\u0105c lub przeoczaj\u0105c naprawd\u0119 niepoj\u0105ce objawy. Z w\u0142asnego, kilkunastoletniego do\u015bwiadczenia wiem, \u017ce cz\u0119sto wynika to w\u0142a\u015bnie z niewiedzy rodzic\u00f3w, s\u0142uchania rad starszych os\u00f3b, kt\u00f3re cz\u0119sto t\u0142umacz\u0105 im \u201e dziecko ma jeszcze czas- zacznie m\u00f3wi\u0107, jego ojciec\/ matka te\u017c tak m\u00f3wili i im przesz\u0142o\u201d. Cz\u0119sto niestety okazuje si\u0119, \u017ce samo nie przechodzi, a utrwalona wadliwa wymowa ma wp\u0142yw na funkcjonowanie spo\u0142eczne, a przede wszystkim na nauk\u0119 szkoln\u0105. Zatem, jaki jest prawid\u0142owy rozw\u00f3j mowy?<\/p>\n\n\n\n
W rozwoju mowy wyodr\u0119bnia si\u0119 cztery okresy:<\/p>\n\n\n\n
– okres melodii (0-1 rok \u017cycia)<\/p>\n\n\n\n
– okres wyrazu (1-2 r.\u017c)<\/p>\n\n\n\n
– okres zdania (2-3 r.\u017c)<\/p>\n\n\n\n
-okres swoistej mowy dzieciecej (3-7 r.\u017c)<\/p>\n\n\n\n
W 2-3 miesi\u0105cu \u017cycia niemowl\u0119 zaczyna wydawa\u0107 r\u00f3\u017cne d\u017awi\u0119ki (g\u0142u\u017cenie lub gruchanie). G\u0142u\u017cenie to jeszcze nie mowa, ale nie\u015bwiadome \u0107wiczenie narz\u0105d\u00f3w artykulacyjnych. G\u0142u\u017c\u0105 wszystkie dzieci, tak\u017ce g\u0142uche. <\/p>\n\n\n\n
W drugiej po\u0142owie 1 r.\u017c. pojawia si\u0119 gaworzenie. Mamy tu do czynienia z zamierzonym powtarzaniem d\u017awi\u0119k\u00f3w- dziecko zaczyna stopniowo rozumie\u0107 mow\u0119 i wymawia\u0107 nazwy przedmiot\u00f3w w okre\u015blonym znaczeniu. Pod koniec 1r.\u017c.- dziecko spe\u0142nia proste polecenia, pojawiaj\u0105 si\u0119 pierwsze wyrazy: mama, tata, baba.<\/p>\n\n\n\n
Dziecko u\u017cywa wszystkich samog\u0142osek opr\u00f3cz nosowych (\u0119,\u0105). Wymawia sp\u00f3\u0142g\u0142oski: p, b, m, t, d, n, k , czasem \u015b. Pozosta\u0142e sp\u00f3\u0142g\u0142oski zast\u0119puje innymi (o zbli\u017conym miejscu artykulacji). Upraszcza grupy sp\u00f3\u0142g\u0142oskowe. Charakterystyczne jest wymawianie tylko pierwszej sylaby lub tylko ko\u0144c\u00f3wki<\/p>\n\n\n\n
Mowa ulega doskonaleniu. Dziecko powinno ju\u017c wypowiada\u0107 g\u0142oski: p,b,m ( oraz zmi\u0119kczone : pi,bi,mi), f,w, (fi,wi), \u015b,\u017a, \u0107, d\u017a,\u0144, k,g (ki,gi), ch, t, d, n, l. Pod koniec tego okresu mog\u0105 pojawia\u0107 si\u0119 g\u0142oski s, z, c. Wymienione g\u0142oski, zw\u0142aszcza w trudniejszych zestawieniach, bywaj\u0105 zast\u0119powane innymi, \u0142atwiejszymi g\u0142oskami, na skutek ma\u0142ej sprawno\u015bci narz\u0105d\u00f3w artykulacyjnych.<\/p>\n\n\n\n
3- latek powinien prawid\u0142owo wymawia\u0107 samog\u0142oski ustne i nosowe, g\u0142oski : m, mi,b, bi, p, pi, f, w (+ zmi\u0119kczenia), \u015b, \u017c, \u0107, d\u017a, \u0144, k, g, ki, gi. Okres ten cechuje zmi\u0119kczanie g\u0142osek oraz upraszczanie grup sp\u00f3\u0142g\u0142oskowych. Mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 g\u0142oski: s, z, c, dz, a czasem sz, \u017c, cz, d\u017c.<\/p>\n\n\n\n
4- latek \u2013 utrwala si\u0119 wymowa s, z, c, dz, pojawia si\u0119 r (cho\u0107 mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 w 5 r.\u017c)<\/p>\n\n\n\n
5- latek- mo\u017ce umie\u0107 powt\u00f3rzy\u0107 g\u0142oski szeregu szumi\u0105cego (sz,\u017c,cz, d\u017c), ale w mowie potocznej cz\u0119sto jeszcze mo\u017ce wymawia\u0107 jak s,z,c dz. <\/p>\n\n\n\n
6- latek- powinien prawid\u0142owo wymawia\u0107 wszystkie g\u0142oski( element dojrza\u0142o\u015bci szkolnej)<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli proces rozwoju mowy przebiega prawid\u0142owo, dziecko prawid\u0142owo my\u015bli, rozwija swoje s\u0142ownictwo, my\u015blenie abstrakcyjne, prawid\u0142owo stosuje zasady gramatyczne. Przygotowanie dziecka do szko\u0142y polega mi\u0119dzy innymi na roztaczaniu troskliwej opieki nad ostatni\u0105 faz\u0105 kszta\u0142towania si\u0119 mowy, tak aby by\u0142a ona ju\u017c dojrza\u0142a, gdy dziecko wst\u0105pi w progi szko\u0142y. Niestety, do\u015bwiadczenia moje z ostatnich kilkunastu lat pracy na stanowisku logopedy w Szkole Podstawowej w Teresinie, pokazuj\u0105, \u017ce, odsetek dzieci z wadami wymowy nie zmniejszy\u0142 si\u0119 w ostatnich latach. W\u015br\u00f3d grupy dzieci z oddzia\u0142\u00f3w \u201e0\u201d a\u017c 50-60 % to uczniowie z mniej lub bardziej z\u0142o\u017conymi wadami wymowy. Problem nie dotyczy tylko ilo\u015bci takich uczni\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c jako\u015bci ich mowy. W ci\u0105gu ostatnich lat stwierdzam po badaniach przesiewowych mowy, i\u017c nauk\u0119 rozpoczynaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c uczniowie, kt\u00f3rych poziom artykulacji jest odpowiedni dla wieku 3 lat- opr\u00f3cz seplenienia, rerania, wyst\u0119puj\u0105 zaburzenia wymowy innych g\u0142osek, np. l,f,w,k,g. Wiadomo, \u017ce terapia takich dzieci b\u0119dzie trwa\u0142a d\u0142ugo, a utrzymuj\u0105ca si\u0119 wada wymowy niesie kolejn\u0105 konsekwencj\u0119- niepowodzenia szkolne. Bowiem dziecko \u017ale m\u00f3wi\u0105ce najcz\u0119\u015bciej pisze z b\u0142\u0119dami, s\u0142abo czyta, przejawia zahamowania w swobodnym wypowiadaniu si\u0119. Dlatego bardzo wa\u017cne jest, aby w razie zauwa\u017cenia odst\u0119pstw w rozwoju mowy dziecka, jakichkolwiek w\u0105tpliwo\u015bci, nie czeka\u0107, a\u017c \u201eprzejdzie\u201d, tylko skonsultowa\u0107 si\u0119 z logoped\u0105. Rodzice cz\u0119sto zdaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na w\u0142asn\u0105 intuicj\u0119 lub por\u00f3wnuj\u0105 rozw\u00f3j dziecka z rozwojem jego rodze\u0144stwa. Takie post\u0119powanie ma wady i zalety. Niebezpiecze\u0144stwo tkwi w tym, \u017ce takie por\u00f3wnywanie mo\u017ce prowadzi\u0107 albo do lekcewa\u017cenia r\u00f3\u017cnych objaw\u00f3w lub te\u017c ich wyolbrzymiania (r\u00f3\u017cnice indywidualne nie zawsze s\u0105 oznak\u0105 deficyt\u00f3w). Rodzice trafiaj\u0105 czasami do logopedy zbyt p\u00f3\u017ano, poniewa\u017c byli uspokajani, \u017ce to naturalne i przej\u015bciowe. Zdarza si\u0119 te\u017c tak, \u017ce por\u00f3wnuj\u0105 mow\u0119 swojego dziecka z mow\u0105 innych dzieci, kt\u00f3re tak\u017ce \u017ale m\u00f3wi\u0105 i nie ucz\u0119szczaj\u0105 na terapi\u0119 Albo te\u017c s\u0142ysz\u0105c, \u017ce dziecko wymawia okre\u015blone g\u0142oski, nie zauwa\u017caj\u0105 ju\u017c ich wadliwej realizacji, np. wymowy mi\u0119dzyz\u0119bowej, tylnoj\u0119zykowej (r). Warto wi\u0119c zawsze skonsultowa\u0107 si\u0119 dla pewno\u015bci z logoped\u0105, kt\u00f3ry okre\u015bli poziom rozwoju mowy, a w razie konieczno\u015bci skieruje na specjalistyczne badania, np. laryngologiczne, foniatryczne, audiologiczne lub neurologiczne. Wcze\u015bnie podj\u0119te dzia\u0142ania daj\u0105 lepsz\u0105 szanse na wyeliminowanie wady wymowy, zapobiegaj\u0105 jej utrwaleniu i p\u00f3\u017aniejszym niepowodzeniom.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Rodzice dzieci w wieku przedszkolnym lub jeszcze m\u0142odszych cz\u0119sto zastanawiaj\u0105 si\u0119, czy ich dziecko m\u00f3wi poprawnie, czy te\u017c rozw\u00f3j mowy jest op\u00f3\u017aniony lub zaburzony. Nale\u017cy […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-229","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/logopeda-teresin.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/229","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/logopeda-teresin.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/logopeda-teresin.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logopeda-teresin.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/logopeda-teresin.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=229"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/logopeda-teresin.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/229\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":230,"href":"https:\/\/logopeda-teresin.eu\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/229\/revisions\/230"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/logopeda-teresin.eu\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=229"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}